ปริจเฉทที่ ๖ รูปสังคหวิภาค

หน้าที่ : 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50
51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75
76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 ค้นหาหัวข้อธรรม

จิตตชกลาป กับ จิตตชรูป

      จิตตชรูป คือรูปที่เกิดจากจิต มี ๑๕ รูป ได้แก่

   มหาภูตรูป      ๔     (ปฐวี, อาโป, เตโช, วาโย)        

   วิสยรูป ๔     (วัณณะ, สัททะ, คันธะ, รสะ)

   อาหารรูป       ๑

   ปริจเฉทรูป     ๑

   วิญญัตติรูป    ๒     (กายวิญญัตติ, วจีวิญญัตติ)

   วิการรูป ๓     (ลหุตา, มุทุตา, กัมมัญญตา)

       ส่วน จิตตชกลาป คือ กลุ่มรูปที่เกิดจากจิต มีจำนวน ๑๔ รูป คือ จิตตชรูป ๑๕ นั่นเอง เว้นปริจเฉทรูปเสีย ๑ จึงเหลือ ๑๔ รูปที่เหลือ ๑๔ รูปนี่แหละคือ จิตตชกลาป

       จิตตชรูปก็ดี จิตตชกลาปก็ดี เกิดมีได้กับสัตว์ที่มีขันธ์ ๕ เท่านั้น และเกิดกับ จิตเพียง ๗๕ ดวง ได้แก่ อกุสลจิต ๑๒ อเหตุกจิต ๘ (เว้นทวิปัญจวิญญาณ ๑๐) กามโสภณจิต ๒๔ มหัคคตจิต ๒๓ (เว้นอรูปาวจรวิบาก ๔) โลกุตตรจิต ๘

       จิตตชกลาป ลำดับที่ ๑ คือ สุทธัฏฐกกลาป นั้น เกิดได้ในจิต ๗๕ ดวง (เว้นทวิปัญจวิญญาณ ๑๐ และ อรูปวิบาก ๔)

       จิตตชกลาป ลำดับที่ ๒ คือ กายวิญญัตตินวกกลาป, ลำดับที่ ๓ คือ วจี วิญญัตติสัทททสกกลาป, ลำดับที่ ๕ คือกายวิญญัตติลหุตาทิทวาทสกกลาป  และ ลำดับที่ ๖ คือ วจีวิญญัตติสัททลหุตาทิเตรสกกลาป รวม ๔ กลาปนี้เกิดได้ในจิต ๓๒ ดวง ได้แก่

   มโนทวาราวัชชนจิต    ๑

   กามชวนจิต                  ๒๙ (อกุสล ๑๒, มหากุสล ๘,                                                หสิตุปปาทะ ๑, มหากิริยา ๘)

   อภิญญาจิต                  ๒  (โลกียอภิญญา , โลกุตตรอภิญญา)

       จิตตชกลาป ลำดับที่ ๔ คือ ลหุตาทิเอกาทสกกลาป นั้น เกิดได้ในจิต   ๕๘ ดวง ได้แก่

   มโนทวาราวัชชนจิต    ๑

   กามชวนจิต           ๒๙

   อภิญญาจิต           ๒

   อัปปนาชวนจิต         ๒๖ (รูปาวจร ๑๐ เว้นรูปาวจรวิบาก ๕,                                 อรูปวจร ๘ เว้นอรูปาวจรวิบาก ๔, โลกุตตร ๘)

จัดทำโดย มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ